stichting Home.htmlshapeimage_2_link_0

Geschiedenis IJmuiderlijn

Geschiedenis IJmuiderlijn
HomeHome.html
Materieelmaterieel.html
Bijdragenbijdragen.html
Nieuwsnieuws/nieuws.html
Linkslinks.html
BSHBSH.html
de Werkgroepwerkgroep.html
IJSMIJSM.html
Contactcontact.html
 
 

 

Museumspoorlijn Haarlem - IJmuiden

1867 is door de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij (H.IJ.S.M.) een van de vele spoorlijnen geopend

Het traject liep van Haarlem via Zandpoort (Santpoort Zuid), Westerveld, Velsen (Velsen IJmuiden Oost) en Beverwijk naar Uitgeest. Pas jaren later, in 1883 kwam er een aftakking vanaf Velsen naar IJmuiden. Eerst was er te IJmuiden een station gebouwd langs het Noordzeekanaal, maar in 1898 was het spoor reeds verlegd en werd er een nieuw station geopend. Helaas heeft dat stationsgebouw het eeuwfeest niet kunnen halen, het werd in 1995 gesloopt, twaalf jaar nadat de N.S. de reizigersexpoitatie had gestaakt.
 



Vermeldenswaard is het, dat op en om het thans zo verwaarloosde station Velsen IJmuiden Oost jarenlang grote bedrijvigheid heerste. Op het emplacement, waar sinds 1980 aan de Minister van Houtenlaan een moderne woonwijk staat, heerste immer een drukte van belang. Hier werden groenten en fruit geladen en vele kolenwagons gelost.
Er was derhalve heel wat personeel in dienst. Op de vele zijsporen stonden reservetreinstellen opgesteld.

Het enige historische wat hier en daar langs de lijn nu nog te zien is, zijn de enige overgebleven spoorhuizen uit de begintijd.
Voor Santpoort Zuid, bij het Zwarte Pad zijn de woningen (Dienstwoningen 4a en 4b) in 1992 echter reeds tegen de vlakte gegaan. Te Santpoort Noord bij het station (1957) staan nog twee van dit type huizen onder een kap (Dienstwoningen 6a en 6b). Helaas is een van deze woningen "aangepast aan de huidige tijd", dus niet echt meer in de originele staat. Te Westerveld staan ook nog van dit soort huizen (Dienstwoningen 8a en 8b) in bijna originele staat. Later zijn hierop aan de spoorbaanzijde over de volle lengte dakkapellen geplaatst.


Aan de overweg Groeneweg te IJmuiden staan ook nog steeds twee grotere woningen van een ander type (Dienstwoningen 9a en 9b) uit 1902. Deze woningen waren eerst veel lager doch later hoger opgemetseld, hetgeen nog te zien is aan de andere soort cement die hiervoor gebruikt is. Deze twee huizen onder een kap zijn gebouwd vlak voor de tijd, dat de grote spoorbrug (1905) gebouwd werd ter vervanging van de, uit 1872 stammende brug.
Het moet niet onwaarschijnlijk geacht worden, dat Ir. D.A.N. Margadant de ontwerper van deze woningen was, gezien dezelfde metselmethode en de identieke steensoort als die van station Santpoort Zuid (1898). Ook bij de stationsgebouwen van IJmuiden (1898, gesloopt in 1995), Haarlem (1907), Den Haag H.S. en Amersfoort (gesloopt en herbouwd) is dezelfde opmetselstijl (kruisverband) gebruikt.
Tegenover de woningen aan de Groeneweg stonden vroeger óók nog twee van die oudere typen dienstwoningen uit 1867, maar die zijn al omstreeks 1970 gesloopt.

Andere spoorbebouwing langs de IJmuider spoorlijn in de gemeente Velsen is te vinden tussen station Santpoort Zuid en de overweg aan de Middenduinerweg. Halverwege staat aan de Willem de Zwijgerlaan staat nog een enkele woning van het type uit 1902. Deze woning is vanaf de spoorbaan grotendeels door een hoge schutting aan het zicht onttrokken en ook aan de straatzijde nauwelijks zichtbaar. Te IJmuiden Julianakade (het vroegere IJmuiden Oost) stond tot de zeventiger jaren ook nog een enkele woning (Dienstwoning 1) van dit type. Aan de eerder genoemde overweg Middenduinerweg staan twee lagere woningen die van veel latere datum stammen, waarschijnlijk vlak na de oorlog. Het reeds genoemde station Santpoort Noord en het noordelijker gelegen station Driehuis stammen beiden uit 1957, dat is het jaar dat de spoor- en autotunnel door H.M. Koningin Juliana werden geopend. Deze beide stations werden door Rijkswaterstaat voor het symbolische bedrag van f 1,= aan de (toen nog) n.v. Nederlandsche Spoorwegen overgedaan. Halte Driehuis is inmiddels rigoureus verbouwd, waarbij opvalt dat de klokkentoren drastisch is ingekort en het plaatskaartenkantoor verdwenen is. Deze halte blijft echter buiten beschouwing, omdat dit stationnetje niet langs de IJmuidense lijn staat.

Inmiddels zijn alle loketten in de gemeente Velsen gesloten. Automaten bieden de enige mogelijkheid om in het bezit van een "spoorkaartje" te komen.
Tot slot kan nog het stationsgebouwtje aan de voormalige halte Velsen Zeeweg genoemd worden. Na de spoorwegexploitatie werd het nog vele jaren als tandartsenpraktijk gebruikt. Thans is het ingericht als woning.
Tot slot moet nog gemeld worden, dat aan de weg langs het Noordzeekanaal, ter weerszijden van de spoorbrug een aantal spoorwoningen stonden die in die tijd hoofdzakelijk bewoond werden door brugpersoneel en hun gezinnen. Het is op het moment van schrijven (nog) niet bekend, hoeveel huizen er stonden en welk type het hier betrof.

L. A. van Leeuwen, IJmuiden, 8 oktober 2000.